Ouderlijk gezag en juridisch ouderschap zijn twee verschillende concepten in het Nederlandse familierecht. Juridisch ouderschap betekent dat je volgens de wet een ouder van het kind bent. Alleen ouders met ouderlijk gezag mogen echter belangrijke beslissingen nemen over de opvoeding van hun kind. Meestal zijn de juridische ouders ook degenen met ouderlijk gezag, maar dat is niet altijd het geval.
Wat betekent het om een kind te erkennen?
Wanneer je een kind erkent, word je de juridische ouder, wat betekent dat je bepaalde rechten en plichten hebt. Tot 1 januari 2023 moest je apart om ouderlijk gezag vragen, maar sindsdien krijg je dit automatisch bij erkenning. Als juridische ouder ben je onderhoudsplichtig tot het kind 21 jaar is, worden jullie elkaars wettelijke erfgenamen en kies je samen met de moeder de achternaam van het kind. Ook kan het kind je nationaliteit krijgen, afhankelijk van het land waarvan je de nationaliteit bezit.
Hoe krijg je ouderlijk gezag?
Ouderlijk gezag geeft niet alleen meer rechten, maar ook plichten. Je bent verantwoordelijk voor de opvoeding en beslissingen over het leven van je kind, zoals naar welke school het gaat. Gezamenlijk ouderlijk gezag betekent dat je deze beslissingen samen met de andere ouder neemt.
Hoe word je juridisch ouder?
Als biologische moeder ben je automatisch de juridische ouder van een kind. Voor vaders en partners hangt het af van de situatie, zoals een huwelijk met de moeder of adoptie. Er kunnen maximaal twee juridische ouders zijn, en meestal hebben zij ook gezag. Als juridisch ouder zonder gezag, kun je echter niet over alle aspecten van een kind beslissen, zoals gezondheidszorg en onderwijs.
Situaties zonder automatisch gezag
Als je alleen het juridische ouderschap verkrijgt zonder ouderlijk gezag, heb je wel recht op omgang, informatie en consultatie. Het is mogelijk gezamenlijk ouderlijk gezag aan te vragen als een niet-juridisch ouder met de juridische ouder, bijvoorbeeld als nieuwe partner met een sterke band met het kind.
Kinderalimentatie en juridische vaststellingen
Kinderalimentatie kan alleen van de juridische ouder worden gevorderd. Indien het kind geboren is binnen een huwelijk, zijn beide ouders automatisch juridische ouders. Buiten een huwelijk moet de vader het kind eerst erkennen. Mocht er twijfel zijn over het vaderschap, kan dit middels een vaderschapsactie en DNA-test worden vastgesteld. Het is verplicht kinderalimentatie bij te dragen tot het kind 21 jaar is, ongeacht de woonsituatie.
Kortom, juridisch ouderschap bepaalt vaak automatisch een juridische band met het kind, inclusief bepaalde familierechtelijke gevolgen. Echter, ouderlijk gezag verleent de autoriteit om belangrijke beslissingen te nemen over het kind. Veranderingen per 1 januari 2023 hebben sommige regels rond ouderlijk gezag na erkenning vereenvoudigd.